Rotonde Westbroek

Een rotonde is een plek in een wegennetwerk, in een eindeloze, anonieme infrastructuur. In deze functionele publieke ruimte wordt elke mogelijke vorm van wrijving zo veel mogelijk ‘weg-ontworpen’. De rotonde functioneert als een conflict vermijdende plek, een zero friction zone.
Als kunstenaars zijn Lancel en Maat gefascineerd door zero friction zones - rotondes, snelwegen en roltrappen. Aan de ene kant omdat de zero friction zone ons uitnodigt in een heerlijke roes van voortglijden in eindeloze, spanningsloze, op elkaar aangesloten ruimtes. Aan de andere kant omdat dit vermijden van spanning een grenzeloze vervreemding van de ander met zich mee brengt. Vervreemding die weer leidt tot de ervaring van groeiende onveiligheid, die steeds extremer zichtbaar wordt in de media - krant, blogs, film, games, televisie. Als we de ander wilen ontmoeten in de publieke ruimte, trekken we ons terug in onze eigen zelforganiserende unit, achter onze personal mobile devices. We breiden het gevoel van ‘veilig zijn’ en ‘thuis zijn’ uit door te chatten, emailen en met cameras de ander te scannen. Het eerste dat we vragen als we elkaar bereiken is ‘wie ben jij?’ maar het antwoord daarop blijft een raadsel.

Midden op de rotonde staat het beeld van een lifter. De lifter roept voor heel even een sociale relatie bij de automobilist op. Je denkt echt even dat er iemand staat, die je mee kunt nemen in de beschermde ruimte van je auto. Je draait de rotonde op. Het flitst door je hoofd: ‘Neem ik hem mee? De lifter houdt een bordje op met www.naarthuis.nu. Waar is thuis? Kun jij hem daarheen brengen? Of brengt hij jou daarheen? Deze lifter betrekt de automobilist in een hybride ruimte. Hij beeld genereert zowel een ontmoeting tussen de automobilist en een lifter, als tussen de fysiek aanraakbare wereld en de virtuele wereld. Het is een beeld van twijfel - hoe breng je een polyester lifter ooit digitaal thuis? Maar ook van vertrouwen. De lifter op de rotonde is een beeld dat bij de automobilist een naïef vertrouwen oproept in de kwetsbare ontmoeting met een ander.

De rotonde van Westbroek ligt landelijk, niets lijkt te refereren aan de stedelijke omgeving. Maar niets blijkt minder waar. Direct naast de rotonde staat een groot kinderopvangtehuis waar moeilijk opvoedbare jongeren wonen. In dit huis wonen jongeren tussen 12 en 16 jaar oud die botsingen en conflicten hebben met hun ouders, met mensen in de buurt, met vrienden, op school. Ze hebben te maken met veel (psychisch) geweld van thuis en buiten af.

Lancel en Maat benaderden de jongeren als ‘ervarings-specialisten in botsingen en conflict’ en stelden de vragen: ‘Hoe beschrijf je een onveilige plek?’ en ‘Hoe kom je veilig thuis?’. In een aantal workshops hebben ze met de jongeren gepraat over het ‘weg-ontwerpen van spanning en kwetsbaarheid’ in hun stad, in hun opvanghuis, op hun rotonde Westbroek. Ze bespraken met de jongeren de virtuele wereld als een ruimte voor de verbeelding, waarin je een eigen karakter kunt ontwerpen waarvan alleen avatars en digitale personas kunnen dromen. Samen met de kunstenaars ontwierpen de jongeren eigen karakters voor digitale beeldverhalen, waarmee ze iedereen in de stad, in het opvangtehuis en op hun rotonde kunnen ontmoeten. Hun beeldverhalen zijn vervolgens getransformeerd tot animaties op www.naarthuis.nu. Wanneer je deze website bezoekt, kom je op een vrij zwevende, speelse virtuele rotonde. Je kunt rond de rotonde bewegen. Aan alle kanten kun je een van de karakters in hun beeldverhalen tegenkomen.

De mogelijkheden die de virtuele ruimte biedt, leiden tot grimmige, surrealistische, absurde en ontroerende karakters en beeldverhalen. Van Micheal, die een automatische schuifdeur wil zijn, ‘want dan ga ik open en dicht zonder dat iemand me aan kan vallen’. Van Lesley, die zich aanbiedt met een wandelende cashmachine in zijn buik, ‘want dan kunnen de mensen pakken wat ze nodig hebben’. Van Marion, ‘een mezelf knuffelend, maar van binnen vals konijn’; van Benny met opblaasbare biceps, Dennis met een hoofd in de vorm van een stenen voetbal, Samira als een verdwijn-flitslicht. Van Lise: ‘ik ben een gezellige radio’; van Katja: ‘ik ben een lantaarpaal, om anderen licht te geven bij probemen ‘s nacht in het donker in de speeltuin.’, en van Jim: ‘ik ben een helikopter met een camera oog.’
Op de website bewegen de jongeren in korte loopjes als karakters in hun eigen beeldverhaal. De ruimtelijke structuur bestaat uit een cirkel van 9 frames, ieder frame heeft een eigen karakter en beeldverhaal. In samenwerking met filmmaker / animator Sam Yazdanpanna Ardekani hebben we de karakters en beeldverhalen omgezet in animaties met tekenlijnen. De animaties bestaan uit bewegende ikonografische tekeningen met een grimmige sprookjesachtige kwaliteit.