Ik sta voor lul, ik sta voor paal

Wies Olde Riekerink woonde al een tijd boven de broodjeszaak toen de eigenaar met de noorderzon vertrok. Leegstand en verpaupering ligt dan op de loer, maar dan rekent kraakverbodkennend Nederland buiten de creatieve kracht van een paar enthousiastelingen. Zij kraakten het hele pand, betalen netjes elektriciteit en water en hebben een goede verstandhouding met de buurt. Een wijk die er in één klap een heuse galerie bij heeft: De Artillerie.

CULTUREEL ONDERNEMEN
Wie Olde Riekerink (1987) ontmoet, staat niet versteld van deze ondernemingsgeest. Haar grote ree-achtige ogen twinkelen als ze vertelt hoe ze na haar afstuderen aan de Hogeschool voor de Kunsten in Amsterdam naar Nepal vertrok. Daar studeerde ze een paar maanden, kwam in aanraking met een centrum voor contemporaine kunst, ging daar als filmoperateur (of beter: dvd-speler-aanzetter) werken en begon aldaar en voor hen videokunst te maken
Stilzitten lijkt niet besteed aan Olde Riekerink. Die oogopslag, die druppel latex op haar gezicht, de toestand in creatieve wanorde van De Artillerie  nog maar een paar dagen voor de opening: ze verraden een geest in een continue flux van maken en inspiratie.

Ze heeft haar camera altijd bij zich en fotografeerde eens een paaltje. Zo’n paaltje als er duizenden zijn, een Amsterdammertje.  Haar oog viel er op. Zoals haar ogen op heel veel vallen en het slechts een kwestie is van tijdgebrek dat haar weerhoudt van het uitwerken van een stortvloed aan ideeën; een folioformaat dummy die op tafel ligt, staat vol met concepten... EEN LULLIG PAALTJE?
 Je kunt zeggen: “Wat nu: een lullig paaltje...?!” Voor Olde Riekerink was het paaltje niet alleen lullig, maar ook Lullig: fallisch. Niet op de manier van Tracey Emin of de Guerilla Girls  die op een post-neo-post-feministische manier de man/vrouw-verhouding presenteren in hedendaagse kunst. Gewoon: letterlijk. Een paaltje. Erect en wel. Moet het meer zijn dan dat? Moet een vrouw dan meteen met een Cisca D.-blik in de ogen die paal omhakken alsof het een boom in een bos is?

Olde Riekerink zegt niet ja en niet nee. Ze lacht. Humor is een belangrijke factor in haar werk. Zelfspot ook. Denken niet meer mensen aan een penis als ze zo’n paaltje zien? Zij vraagt zich dat af. Zij fantaseert daarover. Daaruit komt haar werk voort. Dat heeft een zekere zweem van kinderlijke onschuld, als in: ‘de waarom-fase’...

Haar werk bestaat echter ook uit een reeks foto’s, drie videokunstwerken een aantal sculptuurtjes en een groot fonteinwerk (of: een ejaculerende paal?).  Alles in  een harde rood-wit kleurstelling. Dat doet denken aan minimal art zoals van Sol LeWitt. Olde Riekerink echter werkt met minimale middelen en ontkent een loodzware conceptuele laag of lading.
 “Ik wil dat mensen dingen in mijn werk (gaan) zien...”.  “Een paaltje. Voor paal staan. Voor lul staan. Schaamte, taboe? Nee. Wel: een paal is een paal. Als het een lul is, als ik hem als lul zie (al dan niet in mijn fantasie) kan ik hem ook berijden...”.  Dergelijke gedachtesprongen zijn  tot taboe verklaard in de geciviliseerde samenleving... Terwijl: iedereen neukt of wil het...

Eigenlijk raakt Olde Riekerinks werk aan een universeel thema van wegkijken, van schaamte, van taboe. Zonder dat zij een concept oplegt, hoewel ze nadrukkelijk in een experimentele, zoekende staat die De Artillerie ook juist faciliteert, langs conceptuele en minimale kunst ‘huppelt’.

Het gaat niet aan dat Olde Riekerink een vrouw is. Voor een vrouw is zo’n paaltje wellicht soms wel, soms niet een fallussymbool. Is haar werk daarmee een commentaar op een pikgeörienteerde wereld? Olde Riekerink lacht en trekt een sok om een paalvorm. Is dat een condoom of een schaamlap; een verhulling?

Als man sta je oog in oog met een paal. Die heb je zelf ook; bij tijd en wijle. Heel soms tegen wil en dank ook. Tegenover Olde Riekerink’s werken denk ik aan voor mij pijnlijke momenten. Als: je staat vlak voor de aanvang van een thaibokswedstrijd klaar en dan roert zich aldaar “iets” (nee!, laat ik dan ook maar gewoon man-en-paard noemen: mijn lul), nogal. Dat gevoel, dáár; dan... En dan...? Over voor lul of paal staan gesproken...!

LUL NOCH PAAL
Schatplichtig aan Donald Judd, Bill Viola en Sol LeWitt, staat Wies Olde Riekerink allesbehalve voor lul, noch paal. En tegelijk compleet: omdat zij van een lullig paaltje, in haar hoofd en werk, ook (maar niet alleen!)  een penis maakt.  En vooral  omdat zij die gedachtegang ook toont.  Duiden van Olde Riekerink’s werk is niet aan haar, dat is aan de beschouwer. Net als De Artillerie is dat een kwestie van DIY... Doe dat vooral, want de expositie is na de opening op donderdag nog maar tot zondag te zien!

Wies Olde Riekerink
Ik sta voor lul | Ik sta voor Paal
19 t/m 22 mei 2011
Opening: donderdag 19 mei 2011: 17.00-22.00 uur.
De Artillerie, Jutfaseweg 68, Utrecht
open vr-zo: 12.00-17.00 uur.

(c) LUCY, 19-5-2011. Tekst: Sven Schlijper